Nie wiesz? Pytaj. Wiesz? Pomóż!

Rozmieszczenie pionów spustowych

Liczba i umiejscowienie pionów spustowych to nie tylko kwestia estetyki elewacji. Ich prawidłowy układ w dużej mierze warunkuje wydajność całego systemu orynnowania.

Poza systemem bezokapowym, gdzie rury spustowe ukryte są pod wykończeniem elewacji, w każdym innym przypadku są one na fasadzie widoczne. Nic dziwnego, że wielu projektantów oraz inwestorów przywiązuje wagę do tego detalu, starając się umiejscowić przewody w takich miejscach, żeby nie rzucały się w oczy. Nie wolno jednak przy tym zapominać o ich podstawowym zadaniu, jakim jest bezpieczne odprowadzanie wody z orynnowania. Aby proces ten mógł odbywać się sprawnie i bezawaryjnie, liczba oraz rozmieszczenie pionów spustowych muszą być przemyślane nie tylko pod kątem wyglądu budynku.

Nie należy przekraczać nominalnych odległości 12-14 m pomiędzy pionami spustowymi, a w wielu sytuacjach rozmieszczenie trzeba zagęścić (fot. GALECO)
Nie należy przekraczać nominalnych odległości 12-14 m pomiędzy pionami spustowymi, a w wielu sytuacjach rozmieszczenie trzeba zagęścić (fot. GALECO)

Parametrem kluczowym podczas projektowania systemu odwodnienia dachu jest jego wydajność. Oblicza się ją badając przepływy w układzie rynna / rura spustowa na podstawie normy PN-EN 12056-3:2002 - Systemy kanalizacji grawitacyjnej wewnątrz budynków -- Część 3: Przewody deszczowe -- Projektowanie układu i obliczenia. Oczywiście dekarze nie muszą tego robić. Producenci systemów rynnowych, przyjmując normatywny opad, podają dla konkretnych systemów i średnic rynien oraz rur spustowych od razu gotowe wyliczenia (to tabele wydajności w instrukcjach montażu). Odczytamy z nich maksymalną powierzchnię połaci, z jakiej jest w stanie odebrać wodę pojedynczy pion danego systemu. Warto przy tym zauważyć, jak ważne jest jego umiejscowienie – piony spustowe umieszczone centralnie zapewniają dwukrotnie większą wydajność niż te skrajne. Znając parametry dotyczące konkretnego systemu, po wyliczeniu powierzchni połaci dachowej, można określić optymalną liczbę i rozmieszczenie pionów spustowych.

  • Przykład:

Weźmy system rynnowy Galeco STAL o przekroju okrągłym, z najbardziej typowym dla domów jednorodzinnych układem 135/90 (czyli średnica rynny 135 mm, a rury spustowej 90 mm) i dach o kącie nachylenia nie większym niż 50 stopni.

Wydajność systemu rynnowego zależy od usytuowania pionu spustowego - przy ustawieniu centralnym wydajność jest dwukrotnie większa, niż przy skrajnym (rys. GALECO)

Przy normatywnym założeniu natężenia opadów 75 mm/h, wydajność tego systemu wynosi:
- 110 m2 przy ustawieniu skrajnym (rysunek po lewej),
- 220 m2 przy położeniu centralnym (rysunek po prawej).
Jeśli zatem powierzchnia naszego dachu jest mniejsza niż 110 m2 – wystarczy nam jeden pion spustowy i możemy umiejscowić go skrajnie lub centralnie. Jeśli powierzchnia dachu mieści się w granicach 110-220 m2 – możemy zamontować jeden pion spustowy, ale tylko w położeniu centralnym, albo dwa piony w narożnikach budynku. Przy większych połaciach nie mamy wyboru, musimy dołożyć kolejny.
Uwaga – przy granicznych wartościach lepiej zawsze pozostawać po stronie bezpiecznej i zagęścić piony.

Skąd bierze się różnica w wydajności systemów z pionem spustowym ustawionym centralnie i skrajnie? W odpowiedzi na to pytanie warto zastanowić się, jaką drogę musi pokonać woda, zanim dotrze do pionu spustowego. Im dłuższy odcinek transportowy, tym więcej wody będzie się nawarstwiać z połaci.

A jak policzyć powierzchnię dachu, z której ma być zbierana woda? Dekarze nie powinni mieć z tym problemu, liczy się ją z rzutu dachu, uwzględniając jego nachylenie, stosując po prostu reguły trygonometrii. W sytuacji, gdy dach ma nachylenie 10-50 stopni, można też skorzystać z uproszczonego wzoru zgodnie z poniższym rysunkiem (L oznacza długość krawędzi okapowej dachu):

Uproszczony wzór na obliczenie powierzchni połaci dachowej (rys. GALECO)

powierzchnia dachu = (B + C/2) x L

Pamiętajmy, że każdy dach jest indywidualny. Na prostym, dwuspadowym dachu wystarczy prosta korelacja powierzchni i wydajności. Na dachach bardziej skomplikowanych, gdzie mamy zrzuty wody z lukarn, kosze dachowe – potrzebna jest dokładniejsza analiza tego, jak zachowa się woda, która w takich miejscach zbiera się i  niebezpiecznie spiętrza. Ważnym czynnikiem jest też układ okien i system kanalizacji zbiorczej. Wykonawca zawsze powinien pochylić się nad konkretnym projektem i zaprojektować układ systemu optymalnie dla danej sytuacji. A w przypadkach wątpliwych – pozostając po stronie bezpiecznej, zwiększyć liczbę pionów spustowych.

 

 


Konsultacje: Damian Dylewski, GALECO.
Publikacja ma charakter poglądowy. Rozwiązania wdrażane na budowie zawsze należy rozpatrywać indywidualnie, konsultując je z projektantem, wykonawcą, doradcą technicznym, kierownikiem budowy lub inspektorem nadzoru inwestorskiego.  

 

Data publikacji: 22 lutego 2021

Zobacz także

Które kwestie są istotne przy wykonywaniu lukarny typu wole oko? Zobacz detal (fot. WIENERBERGER)BUDOWLANE DETALE

Wole oko

Podczas wykonywania wolego oka, poza doborem właściwego materiału pokryciowego, powinniśmy zwrócić uwagę na właściwe przygotowanie konstrukcji połaci i sztywnego poszycia.
Co ile powinny być rozmieszczone haki rynnowe? Zobacz zalecenia (rys. GALECO)BUDOWLANE DETALE

Rozmieszczenie haków rynnowych

Prawidłowe usytuowanie uchwytów  to istotny czynnik wpływający na trwałość i bezawaryjność systemu rynnowego. Planując liczbę i rozmieszczenie haków, należy przestrzegać wytycznych producenta.
Na niezawodną pracę systemu rynnowego wpływają parametry, materiał, z którego są wykonane elementy, oraz prawidłowy montaż (fot. GALECO)SYSTEMY RYNNOWE

Siły natury a trwałość orynnowania

Na niezawodną pracę systemu rynnowego wpływają parametry, materiał, z którego są wykonane elementy, oraz prawidłowy montaż. Choć nie rzuca się w oczy, pełni w dachu bardzo istotną rolę. I podobnie jak pokrycie, musi przez cały rok stawiać czoła zmiennym warunkom atmosferycznym.